Wróć

Banki spółdzielcze vs SKOK-i – podobieństwa i różnice

Krzysztof Duliński
Krzysztof Duliński
Analityk produktów finansowych
Krzysztof Duliński
Krzysztof Duliński
Analityk produktów finansowych

159 publikacji 3207 komentarzy

Recenzent promocji bankowych i autor tekstów poradnikowych dotyczących zarządzania finansami osobistymi będący zdania, że nawet najbardziej skomplikowane zagadnienie można przedstawić w prosty i przystępny sposób.


8 komentarzy
Banki spółdzielcze vs SKOK-i – podobieństwa i różnice
Spis treści

Śmiało można stwierdzić, że spółdzielcze instytucje finansowe działają w cieniu dużych banków. Wystarczy spojrzeć na wartość aktywów: banki komercyjne – 1705 mld zł, banki spółdzielcze – 182 mld zł, Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe – 9,6 mld zł (dane według raportu NBP za rok 2018 r.).

Różnice wynikają po części z tego, gdzie działają i do kogo kierują swoją ofertę poszczególne podmioty. Domeną banków komercyjnych są duże miasta i przedsiębiorstwa. Z kolei banki spółdzielcze i SKOK-i prężnie działają w mniejszych ośrodkach, współpracując z niewielkimi firmami i rzemieślnikami. Zaangażowanie tych instytucji finansowych w życie lokalnych społeczności to temat na obszerne opracowanie.

Co mówi ustawa o funkcjonowaniu banków spółdzielczych?

Podstawą funkcjonowania banków spółdzielczych są aż trzy akty prawne. Zasady ich działania określa ustawa Prawo bankowe, odwołując się do ustawy O funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających, a także, w zakresie nieuregulowanym powyższymi przepisami, ustawa Prawo spółdzielcze.

Założycielami banku spółdzielczego mogą być tylko osoby fizyczne w liczbie minimum 10. Co do zasady, każdy tego typu podmiot powinien być członkiem zrzeszenia tworzonego przez tzw. bank zrzeszający. Kapitał założycielski nowej instytucji nie może być niższy niż równowartość 1 mln euro. Możliwe jest odstąpienie od tej reguły, ale wówczas kapitał zakładanego banku spółdzielczego musi wynosić przynajmniej równowartość 5 mln euro.

Ustawa określa, na jakim terenie może działać bank spółdzielczy (zależy to od jego kapitału założycielskiego), ale dla przeciętnego klienta najważniejszy jest zakres jego działalności. Zgodnie z przepisami banki spółdzielcze mogą m.in.:

  • prowadzić rachunki bankowe,
  • przyjmować depozyty,
  • udzielać kredytów i pożyczek,
  • świadczyć usługi płatnicze i wydawać pieniądz elektroniczny;
  • przeprowadzać operacje czekowe i wekslowe,
  • udzielać i potwierdzać gwarancje bankowe oraz poręczenia,
  • przechowywać przedmioty i papiery wartościowe.

Z usług banków spółdzielczych mogą korzystać zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorcy czy osoby prawne.

Najistotniejszą rzeczą odróżniającą popularne BS-y od banków komercyjnych jest kwestia udzielania pożyczek i kredytów oraz gwarancji i poręczeń. Skorzystanie z tych produktów może być uwarunkowane w statucie banku spółdzielczego koniecznością zadeklarowania i wpłacenia przez klienta przynajmniej jednego udziału w danym BS-ie.

O innych specyficznych cechach tego typu podmiotów przeczytasz w tekście “Czego nie wiesz o bankach spółdzielczych?”

Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe – krótka charakterystyka

Ustawa określająca zasady działania Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych mówi, że ich członkiem mogą być osoby fizyczne połączone więzią o charakterze zawodowym lub organizacyjnym. To czysto teoretyczne założenie, bo w praktyce wystarczy uiszczenie wpisowego (nazywanego niekiedy wkładem członkowskim) i wypełnianie comiesięcznych obowiązków (np. wpłata określonej kwoty na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy), by korzystać z wybranej SKOK.

Zakres oferowanych usług obejmuje:

  • prowadzenie rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych wraz z kartami płatniczymi,
  • udzielanie pożyczek (osobom, które mają określoną liczbę udziałów często na specjalnych zasadach),
  • lokaty terminowe,
  • produkty ubezpieczeniowe.

Mogą z nich korzystać osoby fizyczne, także te prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą.

Zmiany przepisów dokonane w 2012 r. sprawiły, że SKOK-i trafiły pod nadzór Komisji Nadzoru Finansowego.

Banki spółdzielcze a SKOK-i – co je łączy, a co dzieli?

W obu przypadkach mamy do czynienia z podmiotami spółdzielczymi, czyli zrzeszającymi grupę ludzi jednoczących się dla dobra danej organizacji, ale Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe nie są bankami, lecz mają charakter unii kredytowych, które działają na rzecz swoich członków.

Istotne jest, że z usług SKOK-ów mogą korzystać tylko osoby w nich zrzeszone, czyli te, które wypełniły deklarację członkowską i uiściły opłatę wpisową. W przypadku banków spółdzielczych wymóg posiadania udziałów dotyczy tylko osób sięgających po produkty kredytowe.

Przejdźmy teraz do podobieństw w działalności obu podmiotów.

Dla klientów olbrzymie znaczenie ma fakt, że banki spółdzielcze a także SKOK-i podlegają kontroli ze strony Komisji Nadzoru Finansowego, a zgromadzone w nich oszczędności objęte są ochroną Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (w przypadku SKOK-ów gwarancje funkcjonują od 2013 r.).

Zarówno SKOK-i, jak i banki spółdzielcze współpracują z Biurem Informacji Kredytowej, przekazując do BIK informacje o udzielonych zobowiązaniach oraz weryfikując w nim osoby składające wnioski kredytowe. Pod tym względem działania obu instytucji w niczym nie różnią się od postępowania banków komercyjnych.

Warto wiedzieć, że udziały wniesione do banku spółdzielczego oraz SKOK-u można wycofać i podlegają one dziedziczeniu.

Porównanie banków spółdzielczych i SKOK-ów

Banki spółdzielcze

SKOK-i

Forma prawna

podmiot spółdzielczy będący bankiem

podmiot spółdzielczy o charakterze unii kredytowej

Wymóg posiadania udziałów/członkostwa

tylko przy korzystaniu z produktów kredytowych (opcjonalnie)

tak

Liczba podmiotów

549

29

Liczba udziałowców/członków

951 741

1 398 363

Współczynnik wypłacalności

17,7% *

3,7% * *

Ochrona Bankowego Funduszu Gwarancyjnego

tak

tak

Nadzór Komisji Nadzoru Finansowego

tak

tak

Współpraca z Biurem Informacji Kredytowej

tak

tak

Dane dotyczące banków spółdzielczych pochodzą ze strony kzbs.pl, a te opisujące SKOK-i ze Sprawozdania Zarządu z działalności KSKOK za rok 2018 r. * Ustawa prawo bankowe wymaga współczynnika wypłacalności na poziomie 8%, a zalecenia KNF mówią o wskaźniku 13,25% **Podana wartość dotyczy wszystkich Kas prowadzących działalność operacyjną. Wymagany współczynnik - 5%. W przypadku Kas, w których działały organy statutowe wynosił on 5,2%.

Ważne informacje dla Łowców Promocji

Zarówno banki spółdzielcze, jak i SKOK-i organizują dla swoich klientów promocje. Podobnie jak w bankach komercyjnych, tak i w tych podmiotach akcje specjalne dotyczą najczęściej rachunków osobistych, lokat terminowych czy pożyczek. Rozważając skorzystanie z promocji dla nowych klientów, trzeba patrzeć nie tylko na atrakcyjność nagrody, ale mieć świadomość opłat, jakie trzeba ponieść, by móc się o nią starać. W wielu przypadkach może się zresztą okazać, że jest ona praktycznie niedostępna, bo podpisanie umowy o promowany produkt może się odbyć tylko w placówce, a wiele BS-ów czy SKOK-ów działa bardzo lokalnie, posiada nieliczne oddziały w ściśle określonym regionie Polski.

Wróćmy do kosztów związanych z członkostwem, W przypadku banków spółdzielczych mają one znaczenie przy chęci skorzystania z produktów kredytowych. W takiej sytuacji konieczne jest bowiem wykupienie choć jednego udziału, a jego "cena" uzależniona jest od decyzji władz danego banku.

Zostanie członkiem Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej wiążę się z:

  • uiszczeniem wpisowego (maksymalnie kilkadziesiąt złotych);
  • wkładu członkowskiego (na ogół 1 zł);
  • wykupieniem min. 1 udziału (maksymalnie kilkadziesiąt złotych);

oraz koniecznością płacenia comiesięcznych składek na rzecz Stowarzyszenia Krzewienia Edukacji Finansowej. Ich wysokość jest ustalana indywidualnie przez władze konkretnej Kasy.

Wkład członkowski, jak i udziały zostaną Ci zwrócone, gdy postanowisz w przyszłości zrezygnować z członkostwa.

Czujemy się też w obowiązku zwrócić uwagę, że w SKOK-ach przelewy do ZUS i US są płatne a warunki lokat terminowych mogą być uzależnione od stażu członkowskiego i liczby posiadanych udziałów.

SKOK a bank komercyjny – różnice

Najistotniejszą różnicą jest cel działalności. Banki komercyjne nastawione są na zysk, oferowanie swoich usług coraz szerszej rzeszy klientów. Natomiast zgodnie z ideą SKOK-ów Kasy powinny działać dla dobra swoich członków, udostępniać im produkty, z których nie mogliby skorzystać w komercyjnych instytucjach finansowych ze względu na niskie dochody lub inne przeszkody – zwłaszcza kredyty i pożyczki.

Warto też zwrócić uwagę na formę prawną: jak już kilkukrotnie wspominaliśmy, SKOK-i działają jako spółdzielnie i świadczą usługi tylko dla osób w nich zrzeszonych. Z kolei banki komercyjne funkcjonują jako spółki akcyjne, których oferta dostępna jest dla każdego, nie tylko dla ich akcjonariuszy.

Każdy ma swoje miejsce w systemie

Każdy musi samodzielnie podjąć decyzję, z jakich usług finansowych i gdzie skorzysta – w banku komercyjnym, banku spółdzielczym, czy Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej. Decydującym czynnikiem winna być atrakcyjna oferta odpowiadająca potrzebom danej osoby, a nie forma prawna oferującego ją podmiotu.

Wizerunek banków spółdzielczych i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych naznaczony jest w Polsce piętnem wielu bankructw, do których doszło w ostatnich latach. Nie można jednak oceniać przez ten pryzmat całego sektora spółdzielczego, gdyż pełni on bardzo istotną rolę w polskim systemie finansowym, stanowi istotne uzupełnienie oferty banków komercyjnych. Nadzór KNF nad BS-ami i SKOK-ami oraz ochrona zgromadzonych w nich oszczędności przez BFG oznaczają bezpieczeństwo środków powierzonych tym instytucjom przez klientów indywidualnych.


Oceń artykuł
0
(0 ocen)
Aby oddać głos, wskaż odpowiednią liczbę gwiazdek.
Dziękujemy za Twój głos Dziękujemy za Twój głos

Komentarze

(8)
Sortuj od najnowszych
Dodaj swój komentarz...
-
------------
Gość

Skoki na najwieksza instytucja Parabankowa w Polsce, na wikipedii wyraznie piszę wiec lepiej ich omijać!!

Odpowiedz

Aldona Derdziak
Analityk produktów finansowych
@------------

SKOK-i to nie banki, to fakt, ale środki są gwarantowane w BFG. Skąd taki pesymizm?

Odpowiedz

I
inqwizytor
Gość

Wartość aktywów SKOK-ów to ponad 9,5 miliarda zlotych - a w ciągu ostatnich 8 lat BFG włożył w ich ratowanie ponad 4 mld. Co oni robią z tymi pieniędzmi?...

Odpowiedz

Krzysztof Duliński
Analityk produktów finansowych
@inqwizytor

SKOK-i są poważnym elementem rynku finansowego, ich ratowanie, to nie tylko pieniądze BFG, ale i przejmowanie kas przez banki komercyjne. Moim zdaniem, choć od objęcia przez KNF nadzoru nad SKOK-ami minęło już kilka lat, wciąż mszczą się błędy z przeszłości, udzielanie zbyt łatwo kredytów, nieprzestrzeganie różnego rodzaju reguł finansowych. Trzeba mieć nadzieję, że z biegiem lat sytuacja będzie się poprawiała i SKOK-i będą w coraz lepszej kondycji finansowej.

Odpowiedz

M
Michał
Gość

Czy to prawda, że ktoś, kto ma konto firmowe w banku spółdzielczym, może odpowiadać swoimi pieniędzmi, jeśli bank popadnie w tarapaty? Coś takiego słyszałem i aż nie chce mi się w to wierzyć...

Odpowiedz

Krzysztof Duliński
Analityk produktów finansowych
@Michał

Sytuacja klientów banków spółdzielczych jest różna, zależnie od tego, czy są także ich udziałowcami czy też nie. Można to było prześledzić przed kilkoma miesiącami, gdy postanowiono o przymusowej restrukturyzacji Podkarpackiego Banku Spółdzielczego.

Zacznijmy od tego, że w sytuacji bankructwa banku, depozyty jego klientów są gwarantowane przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny do równowartości 100 tys. euro. Natomiast przy przymusowej restrukturyzacji obowiązuje zasada, że pieniądze osób indywidualnych oraz osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą i małych firm są chronione w całości.

Inaczej jest z udziałowcami (ktoś mógł kupić udziały zakładając depozyt lub biorąc kredyt na swoją działalność gospodarczą) - ich środki wydane na udziały przepadają, podobnie jak osób, które kupiły obligacje wyemitowane przez bank w kłopotach oraz część pieniędzy dużych firm i instytucji (np. samorządów). Skala utraty środków zależy od "dziury" w bankowym bilansie, którą trzeba załatać, by wyzerować saldo banku.

Podsumowując - posiadając konto firmowe w banku spółdzielczym można odpowiadać finansowo za jego kłopoty jeśli jest się dużą firmą lub ma się wykupione udziały w danym banku.

Odpowiedz

B
Bieszczadnik
Gość
@Krzysztof Duliński

No, z PBS to była niezła jazda - tłumy przed bankiem, zablokowane konta urzędów. Ciekawe czy samorządy wywalczą odzyskanie choć części utraconych pieniędzy.

Odpowiedz

Krzysztof Duliński
Analityk produktów finansowych
@Bieszczadnik

Nie brak głosów, że przymusowa restrukturyzacja sanockiego banku, to był taki swoisty "test" tej procedury (zastosowanej w Polsce po raz pierwszy) na wypadek, gdyby trzeba było jej użyć w przyszłości wobec jakiegoś większego podmiotu.

Odpowiedz