1 komentarz
Prędzej czy później powinieneś zdecydować, w jaki sposób chcesz gromadzić kapitał, z którego będziesz korzystał po zakończeniu aktywności zawodowej. Im wcześniej zaczniesz oszczędzanie, tym większa szansa, że uzbierasz środki, które pozwolą Ci na godne życie na emeryturze, realizację swoich pasji. Nie licz na sam ZUS. Emerytura z tego źródła dla obecnych 30- czy 40-latków, według różnych szacunków, może wynosić zaledwie 25-40% ostatnich zarobków.
Musisz samodzielnie zadbać o zgromadzenie dodatkowego kapitału. Możliwości jest kilka, każdy może znaleźć rozwiązanie najlepiej odpowiadające jego preferencjom i oczekiwaniom. Są wśród nich takie, w których wybrana instytucja finansowa po prostu pomnaża Twój kapitał, ale są i takie, po wyborze których z pomocą przyjdą Ci państwo i/lub pracodawca.
W pierwszej grupie są Indywidualne Konta Emerytalne (IKE) i Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE). W dużym uproszczeniu wspomniane produkty różnią się między sobą wysokością kwoty, którą możesz wpłacić w danym roku oraz momentem, w którym skorzystasz z przywilejów podatkowych – od razu (w przypadku IKZE) lub w przyszłości IKE).
W drugiej grupie są Pracownicze Programy Emerytalne (PPE) wprowadzone ustawą z 20 kwietnia 2004 r. i Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK), o których mówi ustawa z 4 października 2018 r. W tych rozwiązaniach w gromadzeniu kapitału pomogą Ci pracodawca (PPE, PPK) i państwo (PPK), a Twoje wpłaty są dobrowolne (PPE, PPK) lub obowiązkowe (PPK).
PPK a PPE, kluczowe różnice i podobieństwa
W poniższej tabeli zawarliśmy porównanie Pracowniczych Planów Kapitałowych i Pracowniczych Programów Emerytalnych. Tabelaryczne zestawienie pozwala wskazać najważniejsze różnice i podobieństwa między tymi dwoma możliwościami oszczędzania na emeryturę.
| Pracowniczy Plan Kapitałowy | Pracowniczy Program Emerytalny | |
|---|---|---|
| Uczestnicy | Każdy pracownik w wieku 18-55 lat ze stażem pracy powyżej 3 miesięcy. Osoby w wieku 55-70 lat mogą do PPK przystąpić dobrowolnie. |
Pracownicy firm, które zdecydowały się na uruchomienie PPE i finansowanie składek pracowników. |
| Zasady ogólne | Pracownik zapisywany jest do PPK w ramach instytucji finansowej, z którą pracodawca podpisał umowę. Możesz zrezygnować z przystąpienia do PPK, ale po 4 latach i tak automatycznie zostaniesz ponownie zapisany. Cykl powtarza się co kolejne 4 lata. |
Całość pieniędzy może pochodzić od pracodawcy, wpłaty pracownika są dobrowolne. Jeśli PPE powstał w firmie przed datą objęcia jej regułami ustawy dotyczącej PPK, a pracodawca odprowadzał składki do PPE w wysokości co najmniej 3.5% wynagrodzenia za co najmniej 25% zatrudnionych, to nie ma on obowiązku wprowadzania PPK. |
| Wpłaty | Pracownik: min. 2% wynagrodzenia brutto; możliwe jest zwiększenie wpłat o dodatkowe maks. 2% wynagrodzenia brutto. Pracodawca: od 1,5% (składka podstawowa) do 4% wynagrodzenia brutto. Państwo: wpłata powitalna – 250 zł; wpłata coroczna – 240 zł. |
Pracownik: dobrowolne dopłaty do środków od pracodawcy. Obowiązuje roczny limit ustalany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Pracodawca: od 3,5 do 7% wynagrodzenia brutto. |
| Zasada pomnażania kapitału | Środki są inwestowane w instrumenty finansowe, którymi zarządza instytucja finansowana wybrana przez pracodawcę (w porozumieniu z reprezentacją pracowników). | Środki są inwestowane w instrumenty finansowe, którymi zarządza instytucja finansowana wybrana przez pracodawcę (samodzielnie). |
| Korzyści | Dodatkowe środki od pracodawcy i państwa. Zwolnienie z podatku Belki po spełnieniu warunków ustawowych. |
Dodatkowe środki od pracodawcy. Zwolnienie z podatku Belki po spełnieniu warunków ustawowych. |
| Zasady wypłaty | Środki są dostępne po skończeniu 60 r.ż.; 25% od razu, 75% w comiesięcznych ratach przez 10 lat. Pieniądze są wypłacane w całości, bez potrącenia podatku Belki, jeśli rata byłaby niższa niż 50 zł. Możesz wybrać inny sposób wypłaty, ale wybór liczby rat mniejszej niż 120 oznacza konieczność zapłacenia podatku Belki. Ustawa przewiduje 2 sytuacje szczególne: ciężka choroba pracownika, współmałżonka lub dziecka (można wypłacić 25% zgromadzonych środków) lub wkład własny na mieszkanie lub dom (bezprowizyjna wypłata środków, nawet 100%. Trzeba je zacząć oddawać po 5 latach i zwrócić przed ukończeniem 60 r.ż.). |
Pieniądze są wypłacane po osiągnięciu wieku emerytalnego. Po skończeniu 70 lat dzieje się to automatycznie w formie jednorazowej wypłaty na rachunek bankowy. Wcześniej (wiek min. 60 lat lub 55 lat w przypadku wcześniejszej emerytury) konieczne jest złożenie wniosku o wypłatę, jednorazową lub w ratach. W każdej chwili możesz zrezygnować z wypłat ratalnych i poprosić o całą pozostałą kwotę. |
| Dziedziczenie oszczędności | Tak, przez osoby uposażone lub spadkobierców. Wypłata gotówkowa lub transfer środków na PPE, PPK lub IKE tych osób. | Tak, przez osoby uposażone lub spadkobierców. Wypłata gotówkowa lub transfer na IKE tych osób. |
| Uwagi | Zwrot pieniędzy „na życzenie” wiąże się z utratą zgromadzonych środków od państwa, naliczeniem podatku Belki od składek pracownika. Danina zostanie także pobrana od 70% środków wpłaconych przez pracodawcę, które trafią do uczestnika PPK. Pozostałe 30% będzie przekazane na Twoje indywidualne konto emerytalne w ZUS. | Likwidacja PPE, przy braku wskazania IKE lub nowego PPE, oznacza pomniejszenie wypracowanego zysku o podatek Belki i przekazanie 30% podstawowych składek na indywidualne konto emerytalne w ZUS. Wpłaty do PPE zwolnione są ze składek na ubezpieczenie społeczne, naliczany jest tylko podatek dochodowy. |
Koniecznie trzeba zwrócić jeszcze uwagę na kilka istotnych aspektów praktycznych, które pokazują, że ustawodawca pomyślał o różnych sytuacjach.
Dziedziczenie i podatek Belki
Przede wszystkim, zgromadzone środki podlegają dziedziczeniu. Nie musisz się więc martwić, że trafią w obce ręce albo po Twojej śmierci przepadną w budżecie państwa. Po drugie, jeśli zechcesz skorzystać z oszczędności dopiero po osiągnięciu wieku określonego w przepisach, to od wypracowanych zysków nie zapłacisz podatku Belki.
Jeśli pozostawałeś w związku małżeńskim i posiadałeś wspólność majątkową, to w pierwszej kolejności zostanie przekazane małżonkowi 50% zgromadzonej kwoty, a dopiero później znajdą zastosowanie reguły dziedziczenia ustawowego lub te, które sam określisz.
Przystępowanie i pochodzenie środków
Tyle o podobieństwach. A różnice? Te dotyczą głównie zasad przystępowania do programów i źródła pochodzenia gromadzonych w nich środków.
W przypadku PPK, które muszą oferować wszystkie przedsiębiorstwa, bez względu na liczbę zatrudnionych (za wyjątkiem mikrofirm, których wszyscy pracownicy złożyli deklarację o rezygnacji z uczestnictwa w PPK), prawo dokładnie określa, ile mogą wynieść minimalne i maksymalne wpłaty przedsiębiorcy oraz pracownika, a także ile wynosi dopłata ze strony państwa. W drugim rozwiązaniu to pracodawca decyduje, czy uruchomi program w swojej firmie i będzie finansował składki w ramach PPE. Ty możesz, ale nie musisz, wyrazić chęć dokonywania dodatkowych wpłat.
Zwracamy uwagę na wysokość możliwych wpłat. W obu programach minimum to 3,5% pensji, przy czym w PPE środki pochodzą jedynie od pracodawcy, a w PPK do 1,5% wpłacanych przez firmę musisz dołożyć 2% z własnej kieszeni (o tyle mniejszą wypłatę otrzymasz). Maksimum to nawet 8% Twojego wynagrodzenia brutto w PPK i 7% w PPE. Tym samym mniej znaczy korzystniej, bo w PPE wszystkie pieniądze wpłaca pracodawca, a w PPK połowa środków (4%) jest potrącana z Twoje pensji.
Jeśli więc jesteś objęty programem emerytalnym, w którym firma przekazuje ze swoich funduszy do PPE 7% Twojego wynagrodzenia, to wystarczy, że zdecydujesz się na pobranie tylko 1% wynagrodzenia, a poziom składek będzie identyczny.
Co w sytuacji zmiany pracy?
Warto jeszcze zwrócić uwagę na to, co dzieje się z oszczędnościami w sytuacji zmiany pracy. W przypadku PPK masz 2 możliwości: zostawienie dotychczasowego PPK i skorzystanie z oferty nowego pracodawcy lub dokonanie wypłaty transferowej do rozwiązania oferowanego w nowym miejscu pracy. Identyczne opcje dostępne są w PPE, przy czym istnieje jeszcze możliwość przetransferowania ich do Twojego IKE. Decydując się na ten ostatni wariant, stosowne oświadczenie musisz złożyć u byłego pracodawcy.
W obu rozwiązaniach nie możesz już dopłacać do „starego” PPK/PPE, gdyż wpłacane do nich środki zawsze muszą być związane z Twoim wynagrodzeniem i przekazywane za pośrednictwem pracodawcy.
Zalety i wady PPK oraz PPE – perspektywa pracownika i pracodawcy
Oba rozwiązania mają bardzo wiele zalet, niezależnie od tego, czy spojrzymy na nie z perspektywy pracownika, czy pracodawcy. Najwięcej unikalnych elementów znajdziesz w PPE.
Jego istnienie w firmie to swego rodzaju bonus, którym można kusić nowych pracowników a obecnych motywować do efektywnej pracy. Nie da się ukryć, że to też element budowania pozytywnego wizerunku firmy, który mogą wykorzystać nie tylko podmioty zatrudniające pracowników na podstawie umowy o pracę, agencyjnej, zlecenie, ale także powołania, wyboru czy mianowania.
Jako pracownik powinieneś docenić objęcie Cię PPE, choć ze związanych z nim pieniędzy nie możesz skorzystać od razu, jak z dofinansowania do wczasów czy wejściówki na siłownię. Korzyści z programu odczujesz dopiero za kilkanaście lub kilkadziesiąt lat. Podkreślmy, że po osiągnięciu minimalnego wieku emerytalnego nie musisz kończyć pracy ani wypłacać pieniędzy. Możesz pracować dalej i cieszyć się rosnącym kapitałem dzięki wpłatom pracodawcy. Dopiero po ukończeniu 70. r.ż. wszystkie pieniądze zostaną Ci wypłacone automatycznie.
W przypadku PPK, ze względu na jego powszechność, nie można mówić o kreowaniu wizerunku pracodawcy. Z perspektywy pracownika w PPK nie ma elementu „dowartościowania”, gdyż objęty jest nim każdy zatrudniony. Wymierne korzyści finansowe odłożone są w czasie, a na dodatek można nawet mówić o doraźnej stracie. Możesz odnosić takie wrażenie, bo obowiązkowe składki odprowadzane są również z Twojej pensji, co oznacza niższe wypłaty w każdym miesiącu. Musisz jednak pamiętać, że po przejściu na emeryturę zgromadzisz wyraźnie większy kapitał niż oszczędzając samodzielnie, gdyż będzie się on składał nie tylko z Twoich pieniędzy, ale i tych przekazanych przez pracodawcę oraz budżet państwa.
Jak wybrać między PPK a PPE? Porady dla przyszłego emeryta
Dylemat, które z rozwiązań wybrać - PPK czy PPE - nie istnieje. Pamiętaj, że w obu rozwiązaniach uczestniczysz "obowiązkowo". Tyle tylko, że w przypadku PPK wynika to z przepisów ustawy, a w przypadku PPE z dobrej woli pracodawcy, u którego zdecydowałeś się zatrudnić.
Odrębną sprawą jest Twój udział finansowy w omawianych rozwiązaniach. W przypadku PPK nie możesz zrezygnować z potrącania części Twojego wynagrodzenia i zadowolić się wpłatami pracodawcy. Przepisy przewidują tylko opcję całkowitej rezygnacji z PPK i wówczas nie będą przekazywane żadne wpłaty na Twoje konto w PPK. Masz za to prawo zadeklarować, by potrącana kwota była wyższa niż ta obowiązkowa. Swój udział w gromadzeniu kapitału emerytalnego możesz mieć także będąc objętym PPE; przepisy dopuszczają bowiem możliwość zadeklarowania przez pracownika dobrowolnych wpłat, niezależnych od tych realizowanych przez pracodawcę.
Pamiętaj, że zmieniając miejsce pracy nie musisz likwidować posiadanego produktu ani go przenosić do nowego pracodawcy (zwłaszcza, że nie każda firma oferuje pracownikom PPE). Możesz posiadać po kilka PPK czy PPE, które będą pomnażały zgromadzone w nich środki, ale te u byłych pracodawców nie będą już przez nich zasilane wpłatami.
Podsumowanie: Godna emerytura w zasięgu ręki
Wszystkie rozwiązania emerytalne mają jedną cechę wspólną – mają ułatwić Ci zgromadzenie kapitału, dzięki któremu będziesz mógł godnie żyć na emeryturze, realizując plany, na spełnienie których wcześniej nie miałeś czasu. Tylko od Ciebie zależy, kiedy i w jakim zakresie z nich skorzystasz. Pamiętaj, że im wcześniej zaczniesz oszczędzać, tym łatwiej zapewnisz sobie godną emeryturę. Nie odkładaj więc rozpoczęcia niezbędnych działań "na lepsze czasy", zacznij działać natychmiast, choćby małymi kroczkami (odkładając niewielkie kwoty), zwiększając swoje zaangażowanie w miarę możliwości finansowych.
Komentarze
(1)Potrącanie tych niewielkich obowiązkowych procentów w PPK może i nie jest zauważalne w miesiącu, ale i nie pozwala zgromadzić kwoty, która realnie będzie znaczącycm wsparciem na emeryturze. Może byłaby jakaś motywacja, gdyby kwoty od państwa były waloryzowane. 240 zł zł na rok, to raptem 20 zł/miesiąc
Odpowiedz